Sabalun puaso, kami mambaok anak-anak ka kampuang, ziarah ka tampek nenek jo kakeknyo. Dek anak-anak, kampuang kironyo manjadi tampek bamain nan paliang disuko. Alun pulang, alah tabayang mamanciang di tabek. Di dakek pandam pakuburan di tanah kaum ayahnyo, ado tabek gadang baisi ikan. Jam anam pagi sasudah sumbayang subuah, alah barangkek anak-anak mambaok panciang ka sinan.
Alah pueh ka tabek, alah bajadi pulo anak-anak main di laman. Pulang sabalunnyo, anak-anak kami batanam bungo. Dek bungo nan ditanam mudah tumbuahnyo, alah ditabang pulo dengan Oma Gaek dek talalu rimbun bana. Kini di laman rumah, sapueh-puehnyo anak-anak kami bamain tanah. Alah bajadi-jadi baju kumuah dek tanah.
Oma jo Gaek indak pernah malarang. Dipalapeh cucunyo bamain sasuko hati, malah diagiah nan manjadi kandak. Di maso-maso di kampuang ko lah, Oma jo Gaek maagiah banyak carito. Carito turun-temurun tantang ayahnyo, gaek-gaeknyo, nenek-neneknyo, inyiak-inyiaknyo, nan kalau didanga, carito ko ado harunyo, ado serunyo. Carito maso ketek, carito maso daulu, nan indak tasuo dek anak-anak kami di kota.
Sore-sore hari Sinayan, sabalun Mugarik, bacarito Gaek ka anak-anak kami. Daulu, kalau Opa Marwan pulang, pasti dipagarahan dek Nenek Uyut. Opa Marwan iko adiak dari Oma. Opa Marwan ko alah indak ado, alah manduhului kami. Dek karano anak bungsu, banyak carito Oma jo Gaek tantang Opa Marwan ka anak-anak kami.
“Baa caritonyo, Oma?”
“Marwan, lai ado sabuak di dapua? Tolong buekkan,” carito Oma. Mancari-carilah Opa Marwan ko di dapua, apo bana nan sabuak itu. Alah bakusai tuduang, indak basuo. Alah basibak kaleng-kaleng nan ado di dapua, indak ado. Alah panek mancari, batanyo juo akhianyo Opa Marwan ka Nenek Uyut, Nenek Utiah, “Apo sabuak tu, Utiah?”
Kami nan ikuik mandanga carito Oma Gaek, sabanonyo indak pulo tahu, apo sabanyo sabuak ko. Sasudah dijalehan, barulah tahu baso sabuak ko iolah kopi. Sabuak ko bahaso Minang urang dulu. Kok kini rasonyo indak tasobok kato sabuak ko lai. Kato sabuak ikolah nan kudian manjadi oleh-oleh nan dibaok anak-anak kami pulang.
Kalo di kampuang mambahas sabuak, tantulah banyak nan ka didapek sabab urang kampuang ko pangopi. Indak pagi, indak siang, indak sanjo, indak malam, nan sabuak harus tahidang. Misalnyo katiko pulang ko, Oma Gaek alah mambuek sacerek sabuak untuak dibaok ka musajik. Urang-urang sadang gotong royong mancaik musajik, untuak manyambuik bulan puaso nan paliang ditunggu ko. Namun baitu, urang nan candu kopi disabuik pangopi, tapi urang nan cando sabuak indak ado disabuik panyabuak.
Meski anak-anak kini ndak kenal sabuak, inyo lai candu jo kopi. Sabuiklah dima-dima se, ado kafe atau kadai kopi moderen nan tagak tiok simpang. Kopi alah jadi gaya iduik. Sabalun ka kantua, alah babali sagaleh kopi americano. Nan indak kuek, bisa mangicok kopi gulo aren. Nan mancandu tu mamacik galeh dari kadai kopi. Taraso bana gaya iduik maso kini.
Dalam bahaso Minang, tantang kopi atau sabuak ko, ado banyak kato nan bisa mampakayo carito. Katiko mambuek sabuak, pasti badantiang suaro sendok baradu dek manggaligo kopi jo gulo. Kato manggaligo ko lah ndak banyak tapakai. Galigo atau manggaligo maknanyo mangaduak. Jadi, katiko mambuek sabuak, suaro sendok badantiang dek baradu pas mangaduak gulo jo kopi. Nan mambuek sabuak, sabuak harus tabuek kakek atau pakek, jan sampai jalang pulo, indak ka taminum dek urang nan pangopi.
Kopi nan diaduak tadi, tantu disuguahan ka urang gaek. Urang gaek dulu suko sabuaknyo baampas. Sasudah kopi dibuek, pasti badiaman sampai sabuak kopi maanok ka ikua galeh. Ko lah maanok, baduduiklah kopi tu sangenek sangenek. Duduik tamasuak pulo kato yang sarik tasarobok kini. Duduik ko samo jo mairuik saketek-saketek sabuak nan angek tabuek tu. Kok sempat manduduik sabuak angek, bisa malatua atau malapuah lidah dek nyo.
Kok pagi-pagi minum sabuak, paling lamak jo pangacok atau kue nan jadi palengkap minum sabuak. Ado panukuik, pinyaram, atau goreng pisang. Paliang lamak dimakan katiko udaro dingin di kampuang.
Di Minangkabau, tantang kopi ko kironyo ado pulo kieh nan tasabuik dek urang-urang daulu. Kok ado urang nan disabuk baso inyo mandapek kopi indak bagulo, iyo sabana malang dek maknanyo inyo mandapek makian dari urang-urang. Tapi kok disabuik inyo minum kopi paik, aratinyo inyo hanyo mandapek teguran kareh, bisa dek sumbang kato atau sumbang lain nan dipabueknyo.
Dalam riwayaik iduik urang Minang, ado nan malang nan alah diagiah urang Bulando ka awak. Urang awak pernah disabuik Melayu kopi daun nan aratinyo cemeeh urang Bulando untuak urang Indonesia. Baa ko jadi cemeeh? Daulu biji kopi ko dibaok urang Bulando ka nagarinyo, samantaro urang Indonesia maminum kawanyo sajo atau kopi yang dibuek dari sabuak daun yang dijarang atau kopi daun. Iko samo maknanyo jo ampas-ampasnyo se, indak barago urang awak di mato urang Bulando.
Namun baitu, dunia alah barubah. Kopi kini manjadi minuman dima sajo di ateh dunia ko, bahkan alah jadi panando status iduik urang. Nan bisa mambali kopi di kafe maha, tando alah kayo iduiknyo.




