Sabanta lai lah rayo pulo ari. Ndak taraso lah habih sabulan awak bapuaso. Dakek ka rayo ko, alah badabuak-dabuak raso hati. Nan di kampuang lah basiap manyambuik sanak sudaro nan tibo dari rantau. Nan di rantau alah ndak saba pulang ka kampuang. Apolai di instagram, alah tadanga lagu Minang bakumandang.
Baitulah hebatnyo urang Minang. Marantau ka nagari urang. Indak di Jawa, indak di lua nagari, kok Ari Rayo, indak ka lupo jo kampuang halaman. Apolai nan bisa pulang bakonpoi-konpoi. Oto jo bus bairiang-iriang di jalan nan gadang. Basamo-samo pulang mancaliak kampuang halaman. Malapeh rindu jo urang gaek, sarato rumah gadang.
Sajak dahulunya pulang kampuang ko malakek ka urang Minang. Satiok tahun lah babuek pulang basamo. Nan pulang indak harus nan sukses di kampuang. Sia juo, barasaki atau indak, bausaho untuak pulang. Nan jaleh malapeh taragak, kok barasaki, saketek banyak urang kampuang kanai juo.
Pulang kampuang ko indak kini sajo. Lah dari saisuak jadi tradisi urang Minang. Dahulunyo urang Minang manaruko, mancari tampek baru untuak tingga. Nan dicari lahan-lahan dakek batang aia atau dakek sungai. Urang-urang ko pai ka udiak, ka hulu sungai, ka pedalaman.
Katiko sampai di tampek itu, tinggalah urang-urang ko samantaro. Sasudah itu, ado nan taruih bajalan, manaruko tampek nan baru jo harapan, ado tampek nan labiah rancak untuak hiduik.
Tapi sabanyak nan pai malanjuikan, sabanyak itu ado pulo nan baranti. Nan baranti ko mamiliah tingga di tampek yang inyo huni kini. Dek lah ado nan kawin, punyo anak, atau alah tuo juo. Jadilah nan tingga manjadi panghuni di sinan. Hari balalu juo, urang ko bakambang juo. Saketek demi saketek, batambah juo panduduaknyo karano nan urang Minang nan manaruko ko batambah juo dari babagai tampek.
Katiko alah rami tampek nan dihuni, babueklah pasa, tampek sumbayang, sakolah, jo tampek-tampek nan jadi kabutuhan urang banyak. Itulah kudian manjadi kampuang nan disabuik rantau dek urang nan tingga.
Katiko Ari Rayo, urang-urang nan manaruko, nan alah pai marantau ko, taragak jo kampuang halaman. Nan dari rantau tadi, pulang ka kampuang halaman. Ado nan pulang malapeh taragak, ado nan pulang babaliak tingga.
Kok ditanyo, kama se urang Minang marantau, caliak sebarannyo ka tampek-tampek nan jadi mato aia. Dek aia manjadi sumber kehidupan, di sinanlah urang Minang hiduik bakalompok-bakalompok. Di tampek baru, nyo agiah namo sasuai jo kondisi alam nan tajadi.
Kok aia di banda tampek tingganyo dareh, baagiahlah namo Banda Dareh. Kok aia di udiak tu gadang, baagiah namonyo Aia Gadang. Baitu pulo kalau tampek nan dihuninyo babantuak lubuak nan lueh, baagiah namonyo Lubuak Gadang. Kok lubuaknyo bajanjang manurun, baagiah Lubuak Minturun. Iko nan manjadi kearifan lokal masyarakaik Minang. Ado anam namo nan diambiak dari kondisi alam ko. Namo tampeknyo mamakai aia, banda, batang, muaro, lubuak, jo sungai.
Namo nagari nan pakai aia, ado Aia Angek, Aia Dingin, Aia Pacah, Aia Gadang, Aia Tajun, Aia Bangih, dan Aia Haji. Namo nagari nan pakai batang, ado Batang Arau, Batang Agam, Batang Anai, Batang Hari, dan Batang Ombilin. Namo nagari nan pakai lubuak, ado Lubuak Minturun, Lubuak Kilangan, Lubuak Bagaluang, Lubuak Sikapiang, Lubuak Gadang, dan Lubuak Buayo. Namo nagari nan pakai banda, ado Banda Gadang, Banda Dareh, dan Banda Sapuluah. Namo nagari nan pakai muaro, ada Muaro Paneh, Muaro Labuah, dan Muaro Sijunjuang. Namo nagari nan pakai sungai, ado Sungai Sariak, Sungai Garinggiang, Sungai Tanang, dan Sungai Limau.
Tapi dek urang samakin maju, rantau urang Minang indak di Sumatera Barat sajo. Lah jauah ka Pulau Jawa, bahkan sampai ka Papua, jo ka Bulando, Inggirih, Malaysia. Dima-dima lah jadi rantau urang awak. Tapi salagi marantau di Sumatera Barat, masih tasarobok jajak rantaunyo malalui namo-namo nagari.
Ari Rayo ko manjadi wakatu nan elok dek urang-urang nan alah pai marantau, pulang ka kampuang halaman. Basobok jo sanak sudaro. Dek rayo ka tibo, elok kito mahabiahan wakatu jo dunsanak kasadonyo. Salamaik Barirayo untuak urang Minang dima sajo.




