Kasuih

Sajak puaso, laman rumah kami rami jo anak-anak. Sore-sore manjalang babuko, anak-anak alah main mancik-mancik. Mancik-mancik ko main suruak-manyuruak. Nan surang manjadi kuciang, nan lain manjadi mancik. Inyo manyuruak di tampek-tampek nan alah ditunjuak. Kuciang ko mancari mancik sampai dapek.

Rasonyo iko manfaaik nan didapek dari Walikota Padang katiko mambuek Program Pesantren Ramadan. Anak-anak baraja di musajik, mulai dari mangaji, mahafal Al-qur’an, mandanga tausiyah, sampai tagak di mimba masajik untuk mambaco Al-quran jo bapidato.

Wakatu Ramadan iko pulo nan dipakai anak-anak nan biasonyo ndak sobok hari-hari di rumah kini jadi sobok tiok hari. Sinayan sampai akaik. Sasudah pesantren, anak-anak rami dakek masajik. Main apo sajo nan takana. Mulai dari mancik-mancik, main bola, sipak tekong, main kajai atau yeye, main dore, sampai main kalereng. Sadoala iko pamainan tradisional Minangkabau.

Anak-anak nan sakola jauah-jauah jadi konco kini. Lah pandai japuik-manjapuik tiok sumbayang limo wakatu. Sasudah sahur, alah tadanga suaro anak tatangga kami mamanggia namo anak kami, maajak sumbayang subuah ka masajik. Nan rumahnyo jauah dari masajiklah nan manjapuik ciek-ciek konconya sampai rumah konconyo dakek masajik. Mancaliak anak-anak ko, raso baliak ka kampuang.

Baitu pulo katiko mancaliak anak-anak main mancik-mancik, mambuek kami takana jo maso saisuak, katiko masih jadi anak-anak. Satiok bulan puaso, dari subuah ka mugarik, ado sajo pamainan nan kami karajoan. Nan kami padusi, biasonyo banyak mainan. Katiko pagi, hari alun angek, baambiak kajai, lalu kami jalin. Sudah tu kami main yeye atau main kajai bajalin. Beko kami bakasuih atau maadu jari, sia nan kalah, inyo nan pacik kajai.

Kok ramai nan ikuik, bakasuih jo hompipah, maadu talapak tangan jo pungguang tangan. Tiok mahompipah, kalau ado nan beda, inyo nan manang. Baitu sampai tingga baduo. Nan baduo barulah bakasuih, maadu tunjuak, ampu jari, jo kalingkiang. Ampu jari baadu jo talunjuak, manang ampu jari. Ampu jari baadu jo kalingkiang, manang kalingkiang. Tunjuak baadu jo kalingkiang, manang talunjuak.

Duo urang nan kalah beko mamacik kajai. Ado duo teknik main kajai ko, ado namonyo lompek tali, ado pulo namonyo yeye. Nan lompek tali, beko kajai dipacik dari nan paliang randah, mulai dari kaki, area pipis, pinggang, dado, talingo, kapalo, jangka, sampai ka jonjong. Jonjong ko sahabih tangan diangkek ka ateh.

Duo urang nan pacik kajai samo-samo mamacik kajai bia bisa nan lain malompek. Dari kaki ka dado, kajai indak buliah tasingguang. Dari talingo ka jonjong, buliah tasingguang, tapi hanyo jo kaki sajo. Nan bisa malompek taruih, inyo indak ka mamacik kajai. Nan indak bisa, inyo harus ganti-baganti mamacik kajai. Salamo pamainan, ganti bagantilah urang mamacik kajai sampai sado pamain lah panek.

Kok main yeye, beda pulo caronyo. Duo urang nan macik kajai maayun kajai ka ciek arah. Beko nan ka main, masuak sambia malompek ka kajai nan baputa. Nan main harus maagak bilo masuak, bilo kalua. Nan bisa masuak jo kalua bisa lanjuik main. Tapi kok ado nan tasangkuik, inyo gantian mamacik kajai.

Kok lah panek main kajai, kami nan padusi pindah main congkak, main kuciang-kuciang atau simbang. Congkak ko dimainkan jo tangan. Tangan mamindahan kuciang-kuciang atau batu dari ciek lubang ka lubang lain. Ada tujuah pasang lubang di congkak.

Congkak nan lamo, tabuek dari kayu, nan baru bisa tabuek dari plastik. Arah main congkak ka kida, dari lubang nan jauah sampai ka dakek lubang gadang nan jadi rumah tampek manampuang kuciang-kuciang. Beko nan dulu mahabihan kuciang-kuciang di lubang dakeknyo, itu nan manang.

Panek main congkak, bisa baraliah main kuciang-kuciang. Main kuciang-kuciang dikawanan jo bola kasti. Main kuciang-kuciang ko disabuik juo main simbang. Nan main, mamacik tujuah kuciang-kuciang, beko dilompekan bola, sudah tuh dijatuah kuciang-kuciang. Diambiak kuciang-kuciang ko ciek-ciek, duo-duo, tigo-tigo, sampai habih tujuah sakali ambiak. Nan indak taambiak atau tajatuah bolanyo, gantian main jo nan lain. Beko kok tajatuah kawan main, lanjuikan baliak, tadi sampai ma kuciang-kuciang baranti diambiak.

Bosan main kuciang-kuciang, kami bisa main dore. Main dore ko pakai gundu. Gundunyo bisa dari batu tipih nan indak runciang nan bisa diganggam. Nan main maambuangan gundu ka petak-petak nan dibuek. Petak-petak dibuek kayak baju anak padusi. Ado ciek kotak paling ateh, tigo kotak di tangah, ciek kotak di bawah, duo kotak yang dibuek jadi rok, sudah tuh tigo kotak di bawah rok manyarupoi kaki.

Gundu diambuang dari nan paliang dakek jo tampek tagak. Kalau gundu pas masuak ka kotak, nan main malompek-malompek jo ciek kaki nan kotaknyo ciek, duo kaki kok kotaknyo sajaja. Nyo malompek-lompek mangaliliangan kotak sampai baliak maambiak gundu dan kalua. Berhasil kotak patamo, lanjuik ka kotak kaduo, sampai baliak ka kotak nan patamo. Nan berhasil mangaliliangan, itulah nan manang.

Di tampek lain, main dore ko banyak modelnyo. Nan tadi namonyo main dore rok. Nan lain, ado main dore tak cincin, main dore petak, jo main dore abang. Nan acok kami mainkan dulu cumo duo, main dore rok jo main dore petak. Anak-anak kini alah jarang mamainan pamainan tradisional ko. Kok masih ado, ciek-ciek bana di kampung jo di kota. Tapi sajak ado Pesantren Ramadan, alah ado ciek-ciek anak-anak nan main. Bisa jadi kakaknyo atau urang gaek nan manunjuakan.

Pamainanan ko subanonyo manyihaikan badan. Anak-anak manggarik, maatua strategi bia bisa manang. Kok dapek, lambek-lambek tasarobok ka anak-anak gen alpa. Ado nan malanjuikan pamainanan tradisional Minangkabau ko hinggo nanti.

Tinggalkan Komentar

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *


Scroll to Top