Samaso dulu kecek urang tuo tuo, sajak sudah parang paderi hinggo tahun lapan puluahan, anak laki-laki mulai baumua tujuah tahun, lalok di surau. Sampai inyo nikah kawin atau mangapak sayok tabang ka rantau.
Jikok ado juo nan lalok di rumah, sasudah sunat rasu, kawan-kawan manyabuik inyo tu bujang gadih. Dauk induak, ndak malu jo dunsanak. Ndak lapeh dari katiak mande. Patuik diagiah kodek jo baju katebe.
Pai ka surau ko manjalang Mugarik, sasudah makan kanyang di sanjo hari. Aratinyo malam hari di surau ndak makan lai. Makonyo makan di rumah patang-patang tu disabuik makan ka surau.
Sajak sanjo di surau manjalani babagai kagiatan. Bakumpua samo gadang, mulai bamain gilo-gilo. Nan surang mangaja manangkok kawan nan lain. Siapo nan tatangkok, inyo disabuik gilo. Sudah tu giliran inyo pulo nan mangaja kawan. Baitu sataruihnyo sampai wakatu Mugarik masuak.
Ado lo main sipak tekoang. Mode main ko mambae kaleang sardencis jo batu ketek. Sia nan indak kanai mambae, mako inyo manyari kawan lain nan manyuruak. Beko kalau lah basobok nan dicari tu kasadonyo, baru salasai main. Diulang pulo baliak sampai Mugarik.
Main-main nan dibuek ko, ruponyo ndak sakadar main lapeh baitu sajo. Ado makna nan takanduang dalam pamainan tu. Saindaknyo malatiah jiwa jo mental saurang anak, supayo basikap hati hati di maso akan datang. Ijan sampai manyarah kalah maharungi hiduik ko, baiak di kampuang atau di rantau urang.
Sudah sumbayang Mugarik bajamaah, sampai wukatu Isya, baraja mangaji Al-Qur’an jo guru tuo, baonggok-onggok sasuai tingkek masiang-masiang. Mulai dari maijo alif baa taa, sampai baraja irama. Mulai dari rukun bauduak, baduwah salamat, sampai mangapani mayik. Guru tuo ko, biasonyo sanior nan di ateh awak babarapo tingkek. Atau nan labiah dahulu lalok di surau.
Sudah Isya manjalang lalok, bakumpua mandanga babagai curito sasamo kawan. Atau batakok taki, baandai bakucindan, malawak bagai. Ado nan turun ka halaman basilek langkah ampek. Baraja tangkok pisau sampai tangkok garabik. Kudian mampamahia kungkuang mati, kabek salai.
Pado malam malam tatantu, tibo mamak nan maaja pangajian khusus. Ilemu kaba tahan ladiang. Ilemu mudo sarato pamanih. Ado pulo nan maaja patatah-patitih, pidato adat atau sajarah nagari asa usua kampuang, sampai bacurito tantang Minangkabau jo nusantara.
Pagi-pagi manjalang Subuah, barabuik ka pincuran. Sasudah sumbayang bajamaah, maulang baliak kaji nan disimak Mugarik tadi. Salanjuiknyo, masiang-masiang bakameh baliak pulang ka rumah, manyari nasi dingin, maisi paruik pai sikola.
Curito ko disampaikan Mak Uniang sasudah sumbayang Subuah, pagi tadi di Musajik Tawakal. “Iko nan mambuek anak laki-laki Minang tu dahulu tageh-tageh. Cadiak. Tapandang siak dek urang lain,” jaleh Mak Uniang.
Sambia jalan pulang Malanca manyolo, “Kini surau kan lah banyak nan runtuah, Mak. Nan ado kini musala balantai tembok. Dingin anak-anak lalok di ubin. Ibo wak.”
”Yo, Nca. Dulu surau kami lantainyo kayu. Masuak angin di salo-salo papan. Bagaputuik lalok jo kain saruang. Aman sajonyo,” jawek Mak Uniang.
”Kini anak-anak banyak tugas dari sikola. Manjalang lalok main gim jo hape. Ndak mungkin dikarjoannyo di musala do, Mak, ” baleh Malanca.
”Yo, kan dek itulah, anak kini banyak ndak mangarati adat, ” jawek Mak Uniang sambia maelo angok.
Malanca tahanok.




