Dulu di tahun 1293 M, bunyi kaba barito, Datuak Mongol manyarang ka Jawadwipa. Anak kamanakannyo bajumlah duo puluah ribu sampai tigo puluah ribu urang. Dikirim jo kapa tongkang maranangi lawik basa.
Dubalang rami tu mambawo ladiang tajam bakilek. Tibo manuntuik baleh. Pangka balanyo, Khubulaikan nan bagala Datuak Mongol tasingguang parasaannyo karano tigo kali utusan baliau disuruah baliak pulang jo baju salai di badan.
Utusan nan kaampek banamo Mengki, malah dipotoang talingonyo dek Kartanegara, Rajo Karajaan Singosari maso itu. Mengki samulo disuruah manyampaian pasan, baso Datuak Mongol mintak Kartanegara mambayia uang takuik ka Khubulaikan. Sabagai jaminan, Singosari dijadian bagian dari Dinasti Yuan.
Sabaliak pado itu, Kartanegara urang bagak Jawadwipa maso nantun, manjawek kahandak Datuak Mongol jo caro manyaik talingo Mengki. Talingo tu dibungkuih jo daun kaladi. Dikirim baliak ka Datuak Mongol.
“Toloang waang sampaian, pasan waden ka rajo waang nan buncik paruik tu yo,” kecek Kartanegara ka Mengki nan pulang jo daun talingo tingga sabalah.
Khubulaikan manarimo pasan Singosari, dari Mengki, nan lah bamungko cabiak-cabiak kanai turiah. Sudah tu, Rajo Inyo manumbuak dindiang manahan bangih. Tak lamo kamudian, baliau mangirim duo puluah ribu tantara mangapuang Singosari.
Sayang, takalo pasukan rami tu tibo, Kartanegara lah mati. Mambayia utang jadinyo, Jayakatwang nan marangguik Singosari dari Kartanegara.
Sangko hati Jayakatwang ka lamak jadi rajo. Ruponyo manyipak coki di babak. Babaliak awa panabangan. Inyo digantuang ateh kapa dalam lawik dek dubalang Datuak Mongol. Hutang darah babayia darah. Dapek di rimbo hilang di samak.
Sudah parang ndak saimbang, Dubalang Mongol maraso manang gadang. Basamo-samo beliau minun tuak, bagadang hati marayoan kabarasilan.
Disangko paneh sampai patang, kironyo hujan tangah hari. Dek mabuak sapanjang hari. Lah sakau siang malam, akianyo kamanakan Datuak Mongol lamah badan, panek-panek pasandian. Wakatu ikolah mereka tu dibantai Raden Wijaya nan kudian mambuek Karajaan Majopahik.
Anak buah Khubulaikan mangiro, Raden Wijaya nan tadi manunjuak jalan ka rumah Jayakatwang, lah jadi kawan karib. Ruponyo Raden ndak pulo sanang nagarinyo ka dikuasoi dek urang lain.
Kecek Raden nan juo minantu Kartanegara ko, urang Mongol bagak cuma di ateh pungguang kudo. Kudo kalian ndak bisa lari di ateh lawik. Daerah darek buliah kalian alahan sampai ka Irak. Tapi Pulau Jawadwipa tatap kami nan punyo. Baitu padeknyo Raden Wijaya.
Curito ko disampaian Mak Uniang di lapau simpang, sudah sumbayang Isya malam tadi. Sabagian anak mudo mandanga lengah cangok sajo sabab ndak ado tasabuik Minangkabau nagari awak dalam kisah nan disampaian Mak Uniang tu.
Kutiko banyak anak mudo cando basilengah, Malanca batanyo, “Raden Wijaya ko, siapo inyo, Mak?”
“Sabalunnyo Singosari ko, manyari kawan ka Swarnadwipa, Nca. Kabanyo sampai ka Minangkabau. Dalam pado itu, Rajo Minangkabau Mauliwarmandewa, mangawinkan duo anak gadihnyo: Dara Petak, Dara Jingga, jo bangsawan Singosari nan tibo tu.
Ado pulo kabanyo, Dara Petak tu dipasuntiang Raden Wijaya. Kamudian pulo kabanyo, Dara Jingga malahiakan anak banamo Gajah Mada, nan kudian dipicayo jadi patih dek Hayam Wuruk,” kecek Mak Uniang manyambuang curito.
“Jadi barati kan urang sumando awak juo tu Mak?,” solo Malanca.
“Tantu lah jaleh sumando awak, baliau mah,” jawek Mak Uniang lunak.
“Kok baitu, urang sumando awak ko lah santiang sajak dulu yo, Mak?”
“Yo, Nca, urang sumando awak jak dulu santiang- santiang. Cuma urang awak sajo, nan suko maanjungan urang lain. Suko mancameeh samo awak,” jawek Mak Uniang sambia malucuih kalua lapau.
“Kok tibo kamanakan Datuak Mongol tu, rami-rami kamari baliak, sadang bak kini, kama dicari sumando nan takah Raden Wijaya tu, Mak?” tanyo Malanca bayo bana.
Samantaro, Mak Uniang lah jauh, ndak mandanga.
Malanca baturo dalam hati. Curito tagantuang Mak Uniang lari.




