Cikarau

“Lah tibo pulo inyo mancikarau, usia se lah dari rumah,” sayuik-sayuik tadanga suaro urang gaek kami manalepon. Antah sia nan sedang ditalepon, tapi dari kalimaik nan tadanga, alah jaleh kalau urang nan dibahas ko indak elok.

Dalam kamuih bahaso Minangkabau, cikarau bararti campua. Mancikarau samo jo ikuik campua jo urusan urang lain. Dalam kamuih peribahaso Minangkabau, tatulih bana cikarau gadang liang nan aratinyo ado urang nan suko manyombong atau mambual ka urang lain. Kok iko yo indak rancak mukasuiknyo.

Di pepatah lain, tasarobok indak baluluak maambiak cikarau nan mukasuiknyo indak payah mambiak labo. Kok dibaok ka gale urang di pasa, gadang bana untuang labo urang tu. Indak paralu baluluak atau basusah payah mandapek untuang. Nan iko lai elok mukasuiknyo.

Tapi katiko bacari bana, kato cikarau ko, kironyo dalam naskah Minangkabau, naskah ubek koleksi Museum Adityawarman, cikarau ko beda lo nan mukasuiknyo. Kato cikarau manjadi kato nan aratinyo ubek-ubek lokal dalam bahaso Minangkabau.

Dalam naskah kuno itu, ditulih baso ado banyak panyakik jo caro maubeknyo. Untuak panyakik, ado tatagua atau tasapo, malapari, bangkak-bangkak, tinggam, mamuruk, katulangan, tawa biso, tawa ula, tawa kalo, tawa sipasan, upeh racun, jimbalang, katingkaran, barah, gasiang, salusuah, gilo, jo biriang. Banyak kironyo panyakik urang Minang maso daulu. Nan tawa kalo misalnyo, ubek nan dipakai untuk panawa racun kalo atau kalajengking. Nan biriang aratinyo panyakik kulik kayak kusta. Urang Minang maso daulu picayo baso panyakik itu ado disangajoan diagiah ka urang lain malalui dukun atau ado pulo nan batua-batua infeksi atau panyakik.

Untuak maubeknyo, naskah ubek-ubek koleksi Museum Adityawarman alah manjalehan ubeknyo. Ado ubek dari tumbuah-tumubuahan sarupo sitawa, sidingin, cikumpai, cikarau, cilawang hitan, daun pikaran, daun pugago, dasun, kunit bulai, daun juluak-juluak hantu, daun pangka-pangka, daun kambolo, bingkudu, kuririk, pucuak bunto, jilawang, daun tulang dayang, jo mumbang jolong.

Kok ditanyo dek nan mudo, nan urang gaeknyo dari gen Milenial, baa bana manunjuakkan ubeknyo. Pas kami tanyo ciek, memang ndak sadoala mahasiswa ko tahu jo ubek-ubek tu. Baitu pulo jo kato cikarau. Nan masyarakaik tahu, kato cikarau ko aratinyo manggaduah karajo urang.

Cikarau ko kironyo tanaman nan tumbuah di sawah atau tampek baraia. Tampek tingganyo memang hiduik dari ganangan aia. Mako dek itu molah cikarau jadinyo balakekan ka urang nan indak pernah diam, nio ikuik campua jo urusan urang lain. Bacampua tanaman jo aia taganang.

Tinggalkan Komentar

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *


Scroll to Top