Tiok nagari ado lo adaiknyo, mako disabuiklah alek salingka nagari. Di Piaman (Kabupaten Padang Pariaman dan Kota Pariaman) kalau ado anak kamanakan nan ka manikah ado tokoh nan ndak buliah dilupokan. Namo e ‘Talangkai’.
Co iko carito tantang Talangkai tu haa…
Jadi kok ado nan gadih gadang lun balaki biasonyo dicarikan jodohnyo jo caro dibicarokan sacaro tabateh di dalam kaluarga padusi – pihak mamak-mamak, sumando, dan tantu sajo urang tuo anak gadih sarato kaluarga nan sangaik dakek.
Pado tahap partamo rundiangan, mulai dibahas sia nan kamungkinan bisa manjadi pasangan anak gadih awak ko. Mulo e hanyo di rundingan dek amak-amak. Sasudah tu, ka apak anak gadih ditanyo apokah we e alah mancaliak urang nan mungkin cocok jadi jodoh anaknyo. Kalau ado, biasonyo apak ko akan manyabuik e jo caro malereang. “Nan tingga balah iliah umah piak Kusuik” takah tu je nyeh wee manyabuik. Mako urang nan banyak lah mangarati.
Dalam proses salanjuik e, jikok namo alah adoh, keluarga pihak padusi akan manunjuak surang Talangkai untuak marosok (manyalidiki) keluarga laki-laki nan dimukasuik tu.
Talangkai ko biasonyo padusi nan santiang mangecek, inyo akan jadi panghubuang atau cao urang kini makcombang e, untuak mangunjuangi kaluarga-kaluarga pihak laki-laki nan dimukasuik tadi. Wee pai kaingkin sambia batandang biaso, takah urang ndak ado apo-apo je nyeh.
Katiko si Tanglangkai ko pai ke daekak rumah pihak nan laki-laki tu, wee mancari informasi tantang latar belakang anak bujang nan sadang diintai ko. Wee cak-icak batanyo lo seolah ndak kenal jo anak bujang di keluarga tu.
Ujuang-ujuang e, wee kabatanyo: “Lah bajodohnyo?”
“Ooo….alun lai, baa ka bajodoh, karajo bagai alun ado nan tatap lai ”
“Eh?
“Iyo”
“Tadanga dek den, anak si anu kabacarian pulo jodoh e, kok jo itu je baa nyeh?”
“Hah? Iyo tu?”
“Iyo”
“Tapi lai ka namuahnyo tu?”
“Den cubo maninjau dulu dih.”
Nah tua aratie nan dimukasuik lah sampai mah namoe mah. Nan dinanti-nanti dek Talangkai ko hanyolah kato itu, kato persetujuan laki-laki. Sudah tu Tanglangkai babaliak ka rumah kaluarga padusi tu dan mancaritokan baraso anak bijang si anu ntun lun bajodoh lai, dan bisa untuak jodoh anak gadih wak.
Kaba ko alun disambuik jo sanang hati, karano masih akan ado ujian lain: apokoh urang tu akan mambuek tawaran uang ilang atau uang japutan? Tradisi di Piaman adolah pihak padusi disuruah manyadiokan biaya baralek jo kaparaluan lain untuak marapulai laki-laki.
Sakali lai, relawan Talangkai ko tapaso baliak liak ka ingkin, ka keluarga laki-laki tu. Inyo datang malaporkan bahaso padusi tu lai amuah.
“Tapi Ado nan agak ragu den soal itu”.
“Apo tu, Niang” tanyo keluarga laki-laki (biasonyo jo muko nan agak cameh)
“Kecek mamak e, baa kok indak tadayuang dek kami, itulah pasan nan disampaikan”.
Sudah tu ado bisiak-bisiak. Biasonyo kaluarga laki-laki manyabuik uang hilang paralu untuak bisa manjalankan alek. Misalnyo untuak mampaelok-i rumah sampai kabutuhan baralek langkok jo pakaian sapatagak untuak dipakai pengantin laki-laki. Namo e uang ilang, karano beko pitih tu indak ka disabuik-sabuik lai karano dipakiroan pitih tu alah abih untuak pokok alek.
Salain uang hilang, ado pulo nan disabuik uang japuik. Uang japuik adolah pitih nan disarahkan dek pihak padusi kapado marapulai. Tapi jan cameh, nanti kutiko anak daro datang ka rumah mintuo (disabuik manjalang mintuo), inyo akan diagiah pulo baka dek keluarga marapulai, bahkan labiah banyak dari jumlah uang japuik nan disabuik tadi.
Mantun kiro-kiro pakaro uang hilang jo uang japuik, caro Piaman nan masih tapaliharo tatacaro e sampai kini, walaupun kadang-kadang banyak juo nan dicarian jalan kalua dengan caro dirundiangan talabiah dulu gadang negenek e uang japuik ntun. Dicaritokan dek tokoh Piaman, HM Rani Ismael, dalam otobiografinyo “Pengusaha Demi Aka” nan ditulih dek Hasril Chaniago jo Eko Yanche Edrie. (*)



