Takana maso ketek dulu, di kampuang, patangahan tahun tujuah puluhan, Mak Uniang takuik bana jo carito tukang karek kapalo. Karano tu Mak Uniang, ndak amuah main surang, apolai jauah-jauah dari rumah. Kawan samo gadang jo Mak Uniang baitu pulo. Ndak buliah dek amak jo apaknyo main surang-surang. Kalau main surang, beko tibo urang tukang karek kapalo. Kapalo wak dipotoangnyo untuak batu mambuek jambatan.
Maso tu anak-anak kok main bakalompok-kalompok, sasamo gadang. Bagai-bagai kagiatan dibuek pulang sikola. Kadang bungkuih nasi bagubalo. Kadang baok bareh batanak di parak. Kadang manimbo banda, baka ikan. Kadang maabuih ubi di dangau tapi sawah. Kasadonyo tu dibuek basamo-samo.
Sanjo hari, main bola jo limau gadang. Main alang-alang di tanah lapang. Ado basipak rago di jalan gadang. Tamasuak induak induak, anak padusi main kasti sasamo inyo. Basudahi jo manjapuik aia basamo-samo jo embe ka sumua tapi banda.
Kutiko malam ka lalok di surau, baitu juo. Kok ado nan manyabuik litak takana nasi, kawan ko ka dapua maresek tungku. Nan lain sato pulo mancari lado garam gulai. Ado nan tangka-tangka tangguang, antah dima inyo dapek, antah baa caronyo manjalo, nan jaleh inyo lah mambao ikan. Pokoknyo ka lalok tu sado anggota, lah kanyang makan barapak.
Kini lah tibo di zaman milenial. Mak Uniang jadi tahu mukasuik urang tuo-tuo maso dulu. Manakuti jo curito urang tukang karek kapalo. Aratinyo, awak ndak buliah bajalan surang. Sabab bajalang surang tu acok sasek. Ndak buliah makan surang. Biasonyo makan surang tu tacakiak. Ndak buliah main surang. Biasonyo main surang tu acok kalah.
Hiduik tu musti bakalompok. Bajamaah kecek urang siak. Sumbayang bajamaah, gadang pahalonyo. Duo puluah tujuah kali lipek. Manggaleh bajamaah gadang kauntungannyo, pokok wak jadi banyak. Bakarajo bajamaah capek salasainyo, tanago balipek gando.
Sajarah juo mambuktian takah itu. Kutiko malawan Bulando surang-surang, murah sajo panjajah mamatahan sarangan nan dibuek. Kutiko lah basamo-samo malawan si tinggih mancuang iduang, mako sakutu jo Inggirih bagai bisa angkek kaki. Apolai si Japang nan kenek randah. Sakali ambuih, tabang.
“Itulah gunonyo baiyo batido. Barek sapikua, ringan sajinjiang. Saciok bak ayam, sadanciang bak basi. Supayo ijan awak dialua dek urang lain,” kecek Mak Uniang manyambuang curito ka Malanca sudah sumbayang subuah pagi tadi.
Malanca manyolo, “Kini banyak si sipik suku si piciang, mangali ameh dalam parak awak. Mungkin dek cadiak pandai nagari ko , ndak saciok bak ayam yo, Mak?”
“Mungkin sajo, Nca. Cadiak pandai tu main surang-surang. Payi lo jalan jauah-jauah. Akianyo dikarek kapalonyo dek urang,” jawek Mak Uniang tanang.
“Atau iko nan tukang karek kapalo tu,” bisiak Malanca samo surang.




