Kaba Kadai

Mak Kari lah pulang se dari kadai. Padohal wakatu baru manunjuakkan pukua supuluah lewat saketek. Indak biasonya Mak Kari pulang sacapek itu. Samantang pun inyo baru mambiasokan duduak di kadai samanjak ampek hari nan lalu, samanjak itu pulo Mak Kari biasonyao pulang ka rumah katiko jam di dindiang rumahnyo alah hampia manunjuakkan pukua duo baleh tangah malam. Itu paliang capek.

Antahlah baa kok kini. Antah dek hari talampau dingin malam ko, antah kok badan nan kurang lamak, atau antah dek kanai sindia katiko maota di kadai cako. Tapi nan jaleh, Mak Kari pulang capek malam ko.

Baitu tibo di muko pintu rumah, Mak Kari langsuang maambiak kunci dari sakunyo. Mamuta kunci pintu elok-elok, supayo indak babunyi kareh di malam nan haniang tu sahinggo bisa manggaduah urang nan sedang lalok di rumah tu beko. Itu pulo alasan Mak Kari untuak maminta mambuekkan kunci serep ke Tek Sinar, bininyo. Katonyo supayo katiko Mak Kari pulang dari kadai tangah malam, inyo indak manjago-jagoan urang lalok di rumah tu lai.

Baitu masuak ka rumah jo salasai mangunci pintu baliak, Mak Kari langsuang masuak ka biliak. Di situlah nampak dek Nyo Tek Sinar lalok basalimuik. Mak Kari takana surang, jikok salimuik nan dipakai Tek Sinar alah sapuluah tahun labiah dipakai. Alah lusuah. Lah batumpak-tumpak warnanyo dek lah banyak nan puda coraknyo.

“Nar. Oo.., Nar,” Mak Kari mamanggia bininyo tu, nan antah yo lah takalok bana antah lun. Sabab tadi katiko rangik manggigik kaniangnyo, Tek Sinar lai manapiak rangik tu juo baru. Mak Kari lah lupo jo salimuik nan dipikiannyo tadi.

“Hm…”

“Lai baranji awak Nar?”

“Ha.. Lai. Untuak a?” Tek Sinar nan maraso takajuik, mamaso matonyo untuk tabukak. Matonyo nan sadang takantuak bana taraso sarupo dimasuki kasiak dek padiahnyo. Tapi, dek mandanga junjuangan badan dirinyo nan batanyo, tantang ranji pulo, Tek Sinar mamasoan matonyo manyalang. Nak jan salah pulo tibo di adab.

“Ndak ado. Carito di kadai tadi,” Mak Kari manjawek ketek. Mungkin dek lah manyadari kalau nan ditanyoannyo sabanta kok lah manggaduah lalok si jantuang hatinyo tu.

“Aa, kalau lai ota se, bisuak se lah…” Tek Sinar langsuang melokan salimuiknyo baliak. Manyambuang rasian nan mungkin sadang tagantuang sabanta ko. Antah dek latiah atau antah hari yo dingin sarupo nan dirasoan Mak Kari, Tek Sinar langsuang takalok. Samantaro Mak Kari, lamo lai ka takalok bantuaknyo.

***

Mak Kari tu urang pansiunan. Sajak pulang ka rumah Tek Sinar maso tu, inyo lah bakarajo juo untuak pamarintah. Samantang pun hanyo pagawai randah, Mak Kari lai bakarajo sungguah-sungguah. Kok pagi lah manjalang, inyo basagiro barangkek, takuik talambek tibo di kantua, keceknyo. Kok sanjo lah tibo, inyo lah urang nan paliang lambek tibo di rumah. Katonyo, supayo apo yang didapek dari karajonyo tu, dapek pulo barakaik untuak anak bininyo di rumah. Baitu inyo maaleh keceknyo.

Dek basabab itu pulo kironyo, salamo manjadi pagawai tu, Mak Kari indak sakali pun nampak duduak di kadai untuak bacarito, maota, atau paliang indak minum kopi agak sagaleh. Indak pernah. Tapi bantuaknyo, urang banyak lah manggarati pulo. Indak mampamasalahan kok sakironyo Mak Kari kurang bagaua jo masyarakaik, tarutamo kok indak nampak di kadai tampek minum kopi.

“Untuak apo ranji nan Uda tanyo malam tadi?” suaro Tek Sinar mambuek Mak Kari agak takajuik. Baa kok ka indak, Mak Kari sadang bamanuang. Duduak surang di barando rumahnyo. Di jalan gadang nan lah baaspal di muko rumahnyo tu, nampak anak-anak esde jo esempe bajalan sambia galak-galak pai sakolah. Ado pulo nan dianta urang tuo nyo jo onda. Tapi itu indak mapangaruahi Mak Kari. Udaro nan sajuak di pagi tu mambuek manuang Mak Kari samakin dalam.

Tek Sinar duduak di kurisi sabalah Mak Kari sambia malatakkan katan jo goreng pisang di meja ketek di barando rumahnyo tu.

“Ooo.., itu,” Mak Kari mulai manjawek kecek Tek Sinar.

“Tadi malam, ado carito. Ado kaba. Katonyo kan ado razia ranji di nagari wak ko.”

“Ha.., razia ranji? Ndak salah Uda? Tu kok ndak ado ranjinyo, tu baa da?” Tek Sinar nampak takajuik sabab saumua-umua, sajak inyo ketek sampai kini, baru iko inyo mandanga tantang razia ranji ko.

“Kok ndak ado, katonyo ka diusia dari nagari ko” jawek Mak Kari biaso se.

“Sia nan bacarito tu, Da?”

“Si Sati”

“Ooo, patuiklah, Si Sati nan bacarito malah kironyo” kecek Tek Sinar. Mukonyo nampak agak mancameeh.

“Uda kan tau sia Si Sati tu. Urangnyo gadang ota. Otanyo baruok-ruok. Urang ndak ado nan picayo ka inyo di kampuang wak ko doh. A nan dikatoannyo tu ndak ado nan iyo se sadonyo tu doh. Kaba dari inyo ndak batua ciek alahnyo do,” muko Tek Sinar nampak agak tagang, mungkin dek agak muak ka lakinyo tu sabab masih picayo jo Si Sati.

“Yo, Nar. Yo tu takana dek den malakik ka takalok malam tadi.”

“Ndak sado ota di kadai tu batua do da. Carito tu untuak palamak ota se nyo tu,” suaro Tek Sinar lah mulai lunak baliak.

“Kapatangko den dikecekkannyo pulo ndak bautak dek Si Sati tu. Yo bagarahnyo, urang galak sakadai tu, tapi ndak sero lo do awak dikecekan se ndak bautak langsuang.”

“Baa kok sampai Uda dikecekannyo ndak bautak?” tanyo Tek Sinar. Suaro Tek Sinar nan lah lunak sabanta ko, mangareh lo baliak.

“Ndak takana dek den caritonyo doh. Den tau itu bagarahnyo, makonyo indak den jawek katonyo tu do,” Mak Kari manyauik.

“Kok bitu caritonyo, Da, usahlah uda ka kadai juo lai. Lapeh-lapeh se kecek urang ka uda mah. Kok garahnyo bagarah kudo namonyo tu, di duluan awak disipaknyo, di balakang awak ditundonyo. Uda kan lai tau juo, kalau carito di kadai tu indak sapanuahnyo batua do. Apolai carito tu datangnyo dari Si Sati. Lah karam biduak dibueknyo tu. Nan ciek lai, urang lah biaso lo mancaliak Uda indak kadai,” suaro Tek Sinar labiah tinggi pulo dari suaro na dimulo tadi lai. Mukonyo kareh, tagang. Salamo ko Tek Sinar yo ndak bisa manarimo jikok kaluarganyo, tarutamo lakinyo tu, dirandahan dek urang lain.

“Eee, ntu apo pulo karajo den sasudah pansiun ko lai. Ndak mungkin pulo den di rumah se do. Bia bagaua juo lah den saketek. Kok tantangan Si Sati tu, bialah bisuak ko den jawek se langsuang lai. Aden yo lah maleh pulo jo garahnyo. Lah muak lo den caliak mukonyo di kadai tu,” Mak Sati manjawek kecek bininyo. Muko Mak Sati lah nampak pulo agak marah. Mungkin dek tasabuik namo Si Sati tadi.

“Kalau baitu, tasarah uda se lah. Apo nan tajadi bisuak, jan uda bacarito juo jo Nar lai”. Sasudah mangecek saroman tu, Tek Sinar langsuang tagak, masuak ka rumah.

Mancaliak nan sarupo tu, Mak Kari hanyo bisa tadiam. Inyo lah tau bana sipaik urang rumahnyo tu. Kareh. Sakali indak, tatap indak. Tapi ado juo batuanyo. Kalau lah sarupo tu, biasonyo Mak Kari mandiamannyo agak sabanta. Beko Tek Sinar lunak surang se lai tu. Baitu bana sipaik anak mintuonyo tu.

***

Sajak mangecek di barando tadi pagi, sampai malam lah manjalang sarupo ko kini, Mak Kari lun manyapo Tek Sinar sapatah kato pun lai. Mak Kari ndak namuah Tek Sinar batambah marahnyo. Kok lah tibo sarupo ko kini, biasonyo Mak Kari tingga manunggu Tek Sinar manyaponyo talabiah dulu. Sudah itu carito lah habis se biasonyo lai.

Dek lun disapo juo lai, Mak Kari pun ndak namuah mulai mangecek do. Mangkonyo Mak Kari langsuang se bajalan ka dapua. Di dapua, Mak Kari langsuang ka suduik, maambiak ladiang nan tagantuang dalam saruangnyo. Saruang ladiang nan lah batali tu, langsuang dikabekkan ka pinggangnyo. Yo lah gagah bantuaknyo Mak Kari kini. Samantang pun umua lah mulai panjang, dek alah pansiun pulo, tapi dek ladiang lah tagantuang pinggang, nampak bana kalau maso mudonyo dulu Mak Kari tamasuak urang nan gagah.

Sasudah maambiak ladiang tu di dapua, Mak Kari masuak ka biliak, maambiak senter nan talatak di tampek biaso.  Mancaliak itu, Tek Sinar agak takajuik. Ladiang lah di pinggang, senter diambiak pulo. Kama lah gaek ko kiro-kiro ko. Ditambah lo carito tadi pagi, Mak Kari nan ndak namuah ditagah untuak pai ka kadai.

“Kama Uda?” suaro Tek Sinar tadanga agak kareh. Tadanga pulo ado camehnyo.

“Ka kadai. Den lupo ado janji di situ patang. Kok lambek den pulang beko, jan cameh lo, kunci serep lai den bawo.”

“Ado Si Sati gai?” muko Tek sinar batambah cameh. Sabab indak biaso-biasonyo Mak Kari pai kalua rumah bawo ladiang. Kato Mak Kari dulu katiko mambali ladiang tu, untuak ka dipakai di rumah se.

“Yo, lah, den pai dulu yo” indak manunggu jawek dari Tek Sinar, Mak Kari langsuang bajalan, mangunci pintu dari lua, sudah tu hilang mangarah ka kadai.

Tingga lah Tek Sinar di rumah surang. Cameh iyo, takuik apo lai. Kok lai ado kawan ka bacarito kini, mungkin Tek Sinar indak ka sacameh iko bana. Ka manalepon kaduo anaknyo nan di rantau, indak mungkin pulo. Hari lah malam, beko cameh pulo anaknyo tu beko.

Nan takana dek Tek Sinar kini adolah carito tadi pagi tantangan Mak Kari nan digalakkan dek urang kadai tagak dek garah Si Sati. Sudah tu kini Mak Kari pai ka kadai, baok ladiang pulo. Ado janji, ado pulo Si Sati tu. Pikiran buruak bagayuik di kapalo Tek Sinar kini.

Indak basanang hati tagak dek pakaro ko, Tek Sinar bakareh hati untuak manunggu Mak Kari sampai pulang. Takuik kok tajadi nan indak-indak jo junjuangannyo tu. Tapi lah lamo jo lambek manunggu, sampai hari lah manunjuakkan pukua duo baleh lewat, Mak Kari lun juo pulang lai. Mato nan indak bisa dibaok baiyo, hari nan batambah dingin pulo, mambuek Tek Sinar indak bisa manahan kantuak. Apolai salamo ko Tek Sinar iyo indak pernah pulo lalok salaruik ko. Tek Sinar akhianyo marabahan badan di biliaknyo. Inyo yakin, pasti ka tau kalau Mak Kari pulang beko sabab pangananyo indak tanang.

***

Antah dek lalok lah lambek tadi malam, Tek Sinar tajago katiko urang lah salasai azan subuah di musajik. Nan biasonyo, baitu tadanga garin musajik maiduikan kaset mangaji sabalum subuah tu, Tek Sinar lah duduak pulo. Mulai manjarangan aia angek untuak minum Mak Kari beko sakironyo lah tajago. Mananak nasi, jo mambuek samba untuak ka dimakan beko pagi.

Baitu tajago, Tek Sinar langsuang takana kajadian tadi malam. Mako langsuang se mato Tek Sinar mancaliak ka sampiang, ka tampek Mak Kari lalok biasonyo. Di situ Tek Sinar lai manampak badan diri Mak Kiri. Sedang lalok sanang. Sampai indak tadanga bagai deknyo urang azan tadi di musajik do. Biasonyo kalau Tek Sinar talambek jago, Mak Kari lah nan manjagoannyo.

Dicaliak ka badan diri lakinyo tu. Lai dak ado nan bakurang saketek alahnyo do. Ndak ado nan luko. Jan kan badarah, cungiak se ndak ado nampaknyo do. Sanang bana hati Tek Sinar, sabab apo nan ditakuikannyo tadi malam indak tajadi. Dek lah mandapeki sarupo tu, Tek Sinar langsuang duduak, sumbayang subuah, sudah tu malakuan karajo nan biaso di dapua. Tapi samantang pun baitu, raso nio tau jo kajadian tadi malam masih tasangkuik di kapalonyo. Bialah beko katiko lakinyo tu lah tajago, baru ditanyo beko.

Lah lamo jo lambek bagarak di dapua, katiko hari lah mulai tarang pulo, wakatu itulah Tek Sinar mandanga ado nan maimbau dari muko. Suaro laki-laki. Suaronyo kareh, raso mandanga suaro urang bagak. Raso-rasonyo Tek Sinar tau jo suaro tu.

Dalam bajalan ka muko tu, satantang biliak, dari suduik matonyo, Tek Sinar manampak kalau Mak Kari lah tajago kironyo. Sadang sambayang subuah. Sampai di muko, Tek Sinar langsuang mamuta kunci pintu sebab samanjak tajago tadi, Tek Sinar yo lun ado pai ka muko lai. Makonyo pintu masih takunci. Katiko mambuka pintu, takajuiklah tek sinar. Jantuangnyo hampia lapeh. Di mukonyo alah tagak se laki-laki bakulik agak kalam. Mancaliak mukonyo, umuanyo hampia samo jo Mak Kari. Kok ka tuo Mak Kari, itu hanyo tuo-tuo talua ayam kecek rang tuo dulu. Tuo hituangan hari sajo.

“Ha, Sati? Manga pagi-pagi kamari?” mancaliak sia nan tagak di muko pintunyo, hati Tek Sinar tasirok, raso takuik tibo. Apolai katiko tu Si Sati sadang mamacik ladiang di tangan suoknyo, saruangnyo tasangkuik di pinggang. Mancalaik bantuk nan mode tu, Tek Sinar picayo maso ladiang nan dipacik Si Sati kini iyolah ladiang Mak Kari nan dibaonyo tadi malam. Nan lai agak mananangan hati Tek Sinar, di tangan kida Si Sati sadang manjinjing tigo buah durian gadang.

“Ma si Kari Nar? Lun jo jago paja tu lai. Ei.. Ei.. ya. Lah satarang ko hari masih lalok juo baru,” kato Si Sati. Suaronyo nan kareh manyintak Tek Sinar dari pikirannyo surang.

“Lah jagonyo, sadang sumbayang nampak tadi. Manga tu?”Tek Sinar manjawek singkek. Lun hilang juo raso takajuiknyo lai.

“Ha, tu lah. Kami janji bagadang durian tadi malam. Tapi Kari lah capek se pulang, padohal hari masih sanjo. Ha..ha..” kecek Si Sati.

Mandangan parundiangan jo galak sarupo tu, bangkik sakik hati Tek Sinar, sabab inyo tau Mak Kari pulang lah lewat dari jam duo baleh malam, tapi masih dikecekan juo masih sanjo dek Sati tu lai. Raso mancameeh lakinyo jadinyo.

“Iko ha, lai ado tigo buah lai. Ambiak lah dek kau jo Kari. Sangajo den sisiahan untuak inyo tu. Kok indak den sisiahan, mungkin indak ka basiso dek urang di kadai do. Aden ndak bisa makan durian ko banyak-banyak lai. Raso ka lapeh pasandian den sudah tu dibueknyo. O yo, ko ladiang Kari ciek lai. Iyo tajam, rancak makan ladiangnyo.” Indak manunggu jawek dari Tek Sinar, Si Kari langsuang se maonyokan ladiang samo malatakkan tigo buah durian di lantai di muko pintu Tek Sinar tu.

Tek Sinar tadiam.

“Jadih, beko wak sampaikan.”Hanyo itu kecek nan talompek dari muluik Tek Sinar.

Sasudah tu, Si Sati langsuang puta badan. Langsuang malangkah pai. Indak ado bagai batarimo kasih do, apolai mengecekkan salam. Iyo bana mode pareman kampuang bana.

Samantaro Tek Sinar tingga jo raso harok, sanang jo indak picayo. Baa ka indak, sajak ketek Tek Sinar yo lah ka tuju bana jo durian. Kini ado se urang nan maantanyo pagi-pagi, gadang-gadang pulo tu. Urang nan maantanyo, Si Sati pulo.

“Sia tadi tu?” Mak Kari batanyo sambia mancaliak ka lua barando. Sia tau masih manampak urang mangecek jo bininyo tadi.

“Si Sati,” kecek Tek Sinar. Masih tapurangah .

“Ooo..” kato Mak Kari sambia mambaliakkan badan bajalan ka dalam rumah baliak. Tapi baru tigo langkah Mak Kari bajalan, Tek Sinar mamanggia sambia mangecek.

“Da, beko malam kok ka pai ka kadai, bawo ladiang jo senter baliak yo.”

Mak Kari tadiam. Lun tau mukasuik kecek bininyo lai.

Tinggalkan Komentar

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *


Scroll to Top