Takana Jo Mak Itam

Duo tahun manjalang gampo gadang 2009 ado usaho nan alah lamo jadi impian dek Masyarakat Pencinta Kereta Api Sumatera Barat (MPKAS) untuak mambaok induak kureta lamo (lokomotif uap) baliak ka Sumatera Barat. Alhamdulillah sangkek tu lai mukabua doa MPKAS ko, Pamarentah malalui PT KAI tahun 2008, mangirim lokomotif nan dikenal jo namo Mak Itam tu sampai ka stasiun Sawahlunto.

Dalam pangana Engku Nofrins jo pak Saafruddin Bahar (Alm) nak ka manjadikan Mak Itam ko sebagai pandukuang industri pariwisata daerah. PT Kereta Api lai namuah lo maoperasikan baliak kareta api khusus untuak pariwisata ko.

Naiak kareta untuak wisatawan dari Jawa tantu indak pakaro nan ganji lai dek mereka baitu pulo untuak turih lua nagari. Tapi jo Mak Itam, tantu lain pulo caritonyo. Kecek nakan mbo, ado nan eksotis dari kareta Mak Itam ko. Bunyi siuanyo jo bunyi ‘angok’nyo katiko mandaki indak ka pernah lupo di talingo urang awak nan tingga di sapanjang jalan kureta Padang – Padang Panjang Solok – Sawalunto atau Padang Panjang – Bukittinggi –Payokumbuah. Atau ka Nareh Piaman.

Salamo lapan puluah tahun Mak Itam akrab jo urang awak tarutamo di jalur kureta api. Dari Padang ka Pariaman jo Naras, atau ka stasiun Gadang di Padang Panjang. Kalau mandaki, Mak Itam manjala co ula panjang mandaki Lambah Anai, lapeh ke Padang Panjang tarui ka Lambah Marapi Singgalang (Lamersing) dan bisa taruih ka Piladang jo Pikumbuah. Sampai di sinan tasangkuik. Ka hilia kareta Solok, dari Padang Panjang mandaru turun ka Batipuh dan manjala ka sapanjang tapi dnau Singkarak lapeh ka Solok jo Sawahlunto.

Mak Itam ko adolah lokomotif buatan Hartmann Chemnitz, Jerman. Atau ado nan dibuek di Amsterdam. Umumnyo diproduksi pado taun 1900-an. Dunsanak nan alah manikmati roman Mak Itam pasti takana jo kode-kodenyo. Ado nan BB 1012, ado nan seri C 1704 atau seri D.

Wakatu ambo masih sikola teknik, takana dek ambo palajaran dari guru Mesin Uap kami tantang itu. Seri B aratinyo jo 2 roda panggerak, seri C aratinyo tigo roda panggerak dan D aratinyo 4 roda panggerak. Jadi kalau Mak Itam punyo kode BB, aratinyo punyo 4 as roda dan pasti punyo roda lapan.

Dari stasiun Gadang di Padang Panjang, kareta api mambaok simin, minyak jo panumpang ka Bukiktinggi. Ado sapuluah rangkaian gerbong nan dielonyo. Tahun 70an di kampuang ambo urang labiah picayo jo jadwal kereta api daripado jam tangan. Kalau ado nan maningga, mako ado nan batanyo “bilo inyo maningga?”. Mako jaweknyo pasti sarupo iko: “Oh,.ndak lamo sasudah kureta ilia”. Urang nan batanyo langsuang mangarati, si Anu tu maningga kiro-kiro pukua dua siang, sabab di kampuang kami nan ndak jauah dari stasiun Kotobaru, kareta tu maluncua ka arah Padang Panjang pas pukua duo siang.

Saisuak, manjadi pagawai Kereta Api (dulu Perumka, PJKA, DKA) adolah karajon nan sangaik dibanggakan. Kapalo stasiun tu disabuik Angku Sep. Jo topi caronok sirh, papan sinyal di tangan suok jo piluwik di dimuncuang, inyo tampak sambana sangaik gagah dan dihormati urang. Priiiiiiiiiiit, tangannyo diangkek, sudah tu kereta api bajalan maninggaan stasiun. Kalau ndak maambuih piluwik Angku Sep tu, jan diharok Mak Itam bisa barangkek, bisa babayia utang masinis dibueknyo.

Malam hari, kutiko tibo-tibo awak jago, tadanga suaro piluwiknyo, nan sangaik mandayu-dayu, suaro dasahnyo mandaki Singgalang Kariang atau mandaki Panyalaian sabana mambuek hati ibo-ibo tangguang. Kok takana kini tabik surang aia mato.

Memang, itu adolah romantisme nan bisa dijua ka wistawan tarutamo wisatawan nostalgia. Urang-urang nan pernah tingga di Minangkabau, urang Japang, urang Ulando atau tantara jo pulisi nan pernah batugeh di siko, tantu mereka taragak jo ciknan nan mancaliak Ranah Minang ko baliak sakalian mancubo naiak ka darisi (gerbong) Mak Itam nan legendaris tu. Tapi pamarentah wak di siko takah ndak pandai se mamaliaro nan alah diperjuangkan dek MPKAS, Angku Nofrins jo kawan-kawannyo dulu.

Mak Itam lah tibo, batubaro masih ado. Tapi kini ndak tingaran suaronyo malinteh di rel dari Padang Panjang ka Sawahlunto. Stasiun Padang Padang Panjang lah ampia jo rimbo ngenek.

Tinggalkan Komentar

Alamat email Anda tidak akan dipublikasikan. Ruas yang wajib ditandai *


Scroll to Top