Surau kayu tu madok matoari tabik, nampak ketek barasiah. Sabalik
bapaga rapi jo kayu iduik. Salo-salo batu di halaman jinih tak balumuik. Ndak pulo ditumbuhi rumpuik.
Kuliliang surau manjadi tabek ikan. Hanyo halaman nan indak diranang aia. Pamatang tabek ditumbuhi batang pinang. Di salo-salonyo ado tanaman kacang panjang, lado kutu, taruang, rimbang, ubi jala, ubi kayu. Bagian halaman, di tapi jalan kalua, ado pulo bingkuang.
Surau ko dibuek Ungku Malin Saidi. Baliau bana tukangnyo. Kaum baliau pulo nan punyo surau.
Di tahun tujuah puluahan, siang hari Ungku Malin Saidi, di surau tu surang sajo. Parawakan baliau padek, takah tukang pandai basilek. Jangguik baliau panjang mamutiah. Kapalo badeta hitam. Pakai baju kaus putiah, bagalemboang sarawa silek. Itulah pakaian sahari-hari. Baliau suko mangunyah siriah pinang, takalo barado di surau surang diri.
Parintang hari di salo mambaco Qur’an, baliau mamaliaro balam jo
katitiran. Tasangkuik di kasau atok surau, dakek jandela sabalah kida, arah ka dapua, sangka balam tigo gayo. Di jandela sabalah suok, arah ka pincuran, sangka katitiran elok bunyi. Di halaman di bawah batang kamuniang, tapawik ayam jantan kukuak balenggek. Kasadonyo tu pamenan baliau sahari-hari.
Surau tu ndak babiliak. Di dalamnyo lapeh sajo untuak urang manumpang sumbayang. Sabalah suok arah maherab, ado sabuah tampek tidua kayu. Itulah tampek lalok Malin Saidi. Di kapalo laloknyo tagak lamari pakaian.
Di suduik arah ka dapua, ado kapuak panuah dek padi. Ikolah kaciyo Malin Saidi, ka untuak bagai bagai kaparaluan. Bagian tangah surau, tabantang lapiak sumbayang.
Sabalahnyo kalau siang hari kosoang sajo. Tapi takalo malam ado babarapo tamu baliau, urang kampuang, numpang lalok. Tamasuak anak-anak nan lalok sudah mangaji. Antaronyo Bujang, Simon, Sisoh,
Emi jo adiaknyo Indra. Sadonyo cucu Gaek Malin Saidi, baraja mambaco Qur’an jo baliau.
Antah apo sababnyo, sakali pagi-pagi, anak-anak tu mangapik lapiak surang surang maninggaan surau. Kapado Mak Uniang nan sobok di jalan, Simon manyabuik, inyo lah baranti mangaji.
“Gaek bangih-bangih malam tadi. Berang sajo ka kami,” kecek Simon sambia lalu.
Patang-patangnyo, manjalang sanjo hari, kasado anak-anak nan mangapik lapiak pagi tadi tu, dianta baliak ka surau dek urang gaek surang-surang. Lapiak nan tadi pagi dikapik dibawok pulang,
kini dijujuang baliak madok ka surau. Mairiang di balakang ayah masiang masiang jo kayu palakak.
Pangka mulo mareka tu diusia Gaek Saidi, karano anak-anak ko mambaok kalerang untuak main. Sudah mangaji manjalang lalok, anak-anak main ampok, bataruah kalereang dalam surau. Samalam duo malam dipalapeh sajo dek gaek Saidi. Cukuik malam ka tigo, kanai pinalti.
“Kalian kok baraja baampok, bataruah, ijan di surau ko. Surau ko untuak mangaji. Ndak buliah kalian bacurito lain dalam surau ko. Kok ka bicaro main-main, turun ka halaman. Kini kalian baranti mangaji. Bisuak pagi guluang lapiak kalian. Cari tampek mangaji di surau lain,” baitu kato
putuih dari Gaek Saidi.
Kini maso lah batuka, tahun baganti. Hari hari taraso capek baputa. Anak-anak nan main kalereang tu kini lah gadang gadang. Lah bakapalo limo umua sadonyo. Macam-macan pulo profesi mareka ko. Ado pamboroang, ado pajabat, ado pagawai, ado anggota dewan. Kacuali Simon nan lah maningga takalo marantau di Kalimantan.
Suatu kali manjalang sumbayang luhua, di parantauan, babarapo wukatu lampau, si Emi nan jadi pamboroang, bacurito ka Mak Uniang tantang Gaek Saidi.
“Baliau tu hebat. Baliau dalam manjalani hiduik ko, indak banyak bagantuang ka urang lain. Mananak nasi, mambuek samba, langkok jo gulai bada, salasai dek baliau surang sajo,” kecek Emi.
Kecek si Emi pulo, dulu tu Ungku Malin Saidi, maaja inyo makan razaki nan halal. Jaleh barasiah, dari mano asa barang nan ka dimakan. Karano tu, nan dimakan baliau sahari-hari, banyak hasia tanam jo paliaroan tangannyo surang.
Sudah tu Gaek Saidi maingekan, ijan sakali kali baduto. Hiduik musti bahemat. Rajin maisi kaceyo untuak hari tuwo. Nasihat lain dari Malin Saidi, ka Emi jo kawan-kawan, jikok dalam surau jo musajik, ndak buliah mangecek banyak urusan dunia. Ndak buliah bicaro, salain dari ugamo.
Sadang lamak mancaritokan Ungku Malin Saidi, Si Emi langsuang tadiam. Ruponyo langkah kaki kami lah tibo dalam musajik ka sumbayang luhua. Emi Baranti mangecek, karano mamakan kaji nan dituntuik ka Ungku Malin Saidi waktu ketek-ketek dulu.
Kisah ko dibukak Mak Uniang ka Malanca sudah sumbayang subuah pagi tadi.
Sambia jalan pulang, Malanca tapana. Sabab, salamo ko, inyo pamaleh bana. Suko manyuruah-nyuruah urang padohal inyo bisa mangarajokan surang. Sudah tu suko pulo mancuritoan urang lain dalam musajik.




